فیلترهای جستجو

جیت کان دو

یکی از ورزش های رزمی سرزمین چین است که توسط بروس لی، کونگ فوکار و هنرپیشه معروف سینما پایه گذاری شد. بیشتر تکنیکهای جیت کان دو براساس هنر رزمی وینگ چون کونگ فو طراحی شده است، چرا که بروس لی تمرینات کلاسیک رزمی خود را در هنگ کنگ زیر نظر استاد ییپ من استاد بزرگ این سبک انجام داده بود. فنون وینگ چون در جیت کان دو به شکلی تغییر یافته اند که کاربردی تر باشند و استفاده از سلاح های سرد نیز در آن بسیار گسترده تر است. بسیاری از ضربات و حرکات سایر هنرهای رزمی به آن افزوده شده اند، به طوریکه برخی جیت کان دو را اولین رشته و الگوی هنرهای رزمی ترکیبی می دانند. روش استفاده از سلاح های سرد در جیت کان دو بر پایه هنرهای رزمی آقای دان اینوسانتو است که بروس لی با آموزش آن و پیدا کردن اشکالات اساسی در فنون این استاد آن را به شیوه ای با قابلیت کاربردی تبدیل و برای دفاع و حمله تغییرات اساسی زیادی داده است، اما بروس لی اعتقاد به هنر رزمی با استقاده از ضربات دست و پا داشت که از همین رو در گفته ای از ایشان نقل شده: اگر انسانی با چهار دست و چهار پا به دنیا آمد می توان گفت که ضربات به شکل پیچیده ای قابل تولید است لذا تا زمانی که اینگونه نشده فنون کاربردی و اساسی به همین شکل خواهد بود، و بروس لی این هنر رزمی را با نام جیت کان دو و بدون پیشوند و پسوند نام گذاری کرد.
جیت کان دو (Jeet KunDo) را به علت سبک عجیبش می شناسند. سابقه این روش در هنرهای رزمی طولانی است و هنری که در مراحل مختلف مبارزات توسط بروس لی، اژدهای افسانه ای هنرهای رزمی پایه ریزی گردید. سرانجام در دهه شصت میلادی به این نام شناخته شد. در حالی که بروس لی تلاش می کرد تا نشان دهد جیت کان دو هیچ شیوه یا روش مبارزه ای خاصی ندارد؛ جامعه هنرهای رزمی و علاقه مندان به این رشته تحت تأثیر حرکات خارق العاده او قرار گرفتند و این سبک، خیلی زود با الهام از سنت های چینی در هنرهای رزمی در میان هواداران این رشته جای خود را باز کرد. این هنر در واقع، سبک پیشرفته و بهبود یافته همان استیل وینگ چون کونگ فو بود که بروس لی در همه نمایش هایش اجرا می نمود. شباهت بین این دو سبک آنچنان زیاد و نحوه استفاده از فنون در این دو شیوه به قدری شبیه است که به سختی می توان این دو سبک را از هم شناخت. ضربات مانع یا همان حرکاتی که در برابر حملات حریف مقاومت می کنند، حرکات دست نظیر در چنگال گرفتن حریف و تکنیک های انرژی، ریشه در وینگ چون دارند اما ظریف تر و ساده تر اجرا می شوند. جیت کان دو دارای آنچنان تأثیری در دنیای هنرهای رزمی بوده است که حتی هسته اصلی وینگ چون، براساس فنون اولیه و اساسی جیت کان دو پایه ریزی شده است. سرعت و انعطاف پذیری در این سبک به حداکثر خود می رسد و کار با پاها، ترکیب فنون، جاگیری ها و غیره به طرز فوق العاده ای در این سبک اجرا می شوند .
برخی جیت کان دو را اولین رشته و الگوی ابتدایی هنرهای رزمی ترکیبی می دانند. روش استفاده از سلاح های سرد در جیت کان دو بر پایه هنرهای رزمی کالی و اسکریما است، از همین رو این رشته جیت کان دو کالی اسکریما نیز نامیده می شود. این رشته گاهی جان فان کونگ فو نیز نامیده می شود. جان فان حروف اول نام بروس لی در زبان چینی است. به همین جهت در سال 2004 بنیاد بروس لی نام رسمی این هنر رزمی را به جان فان جیت کان دو تغییر داد. آموزش جیت کان دو در سه مرحله مقدماتی، متوسط و پیشرفته صورت می گیرد که هنرجویان آن را در 10 مرحله طی می کنند تا به عنوان تکنسین 1 که تقریباً شبیه دان 1 است شناخته شوند. در طول این مدت لباس آنها شامل شلوار سیاه و تی شرت است که رنگ تی شرت طی این مراحل تغییر می کند و با هر مرحله ای یک آرم «یین و یانگ» بر روی لباس او اضافه می شود. تعداد این آرم ها درجه جیت کان دو کار را نشان می دهد. هنرجو پس از رسیدن به مرحله تکنسینی می تواند کت بروس لی را به تن کند. تفاوت های جیت کان دو و وینگ چونیکی از تغییرهای اساسی که بروس لی در سیستم چی سائو وینگ چون انجام داد، شکل ایستادن هنگام انجام چی سائو بود. در وینگ چون پاها روبروی هم و به اندازه عرض شانه ها ازهم جدا می باشند، پاشنه ها به طرف بیرون و زانوها به طرف داخل قرار می گیرند. به نظر بروس لی این ایستادن باعث کندی و سنگینی حرکت بدن بود. برای همین در جیت کان دو چی سائو با پای راست یا چپ جلو ایستاده و پاشنه پای عقب بالا انجام می شود. دیگر تغییر بروس لی روی فوک سائو بود که برخلاف وینگ چون تکنیک های دست را با پشت دست، ساعد یا بند انگشتان که آنها را غیرطبیعی و موجب زخمی شدن فرد می دانست، انجام نمی داد و ضربات دست را به سبک بوکسورها اجرا می کرد.
ابداع سبک جیت کان دوپس از سفر بروس لی از هنگ کنگ و عدم دسترسی به استاد ییپ من، او به فکر ایجاد روشی رزمی افتاد. ایده جیت کان دو در سال 1965 در ذهن بروس لی متولد شد. مبارزه با وان جک مان تأثیر به سزایی بر فلسفه مبارزه بروس لی گذاشت. با آن که بروس حریفش را به طرز فجیعی شکست داد، اما معتقد بود که آن مبارزه بیشتر از حد معمول طول کشیده و او نتوانسته است آنطور که انتظار دارد از تکنیک های وینگ چون استفاده کند، به علاوه او دیگر نمی توانست به یادگیری و تکمیل هنر رزمی وینگ چون بپردازد، چون فرسخ ها از استادش دور بود. او به سیستمی احتیاج داشت تا به شکوفایی هرچه بیشتر داشته هایش بپردازد. به همین خاطر با تأکید بر «کاربردی بودن، انعطاف پذیری، سرعت و کارآمدی» به توسعه ی سیستم جدیدی پرداخت. او شروع به استفاده از روش های آموزشی متفاوتی کرد: بدنسازی برای افزایش قدرت، دویدن برای افزایش استقامت، تمرینات کششی برای انعطاف پذیری و بسیاری از روش های دیگر که او دائماً در حال منطبق کردن با سیستمش بود. لی بر آنچه که «روش بی روشی» می نامید بسیار تأکید داشت. ایده ای که بیانگر رهایی از روش های فرمالیته - همان سبکهای سنتی - بود. بروس لی احساس می کرد سیستمی که او «جان فان کونگ فو» (آموخته های بروس لی از هنرهای رزمی) نامیده است، محدود کننده است و به همین خاطر آن را به آنچه که با نام جیت کان دو توصیفش کرد، تغییر شکل داد. نامی که بعدها از مطرح کردن آن اظهار پشیمانی کرد چون از نام جیت کان دو نیز ویژگی های خاصی برداشت می شد که هر سبکی به نوبه ی خود ادعا می کند، درحالی که ایده هنر رزمی او خروج از هر گونه عوامل محدود کننده بود.
جیت کان دو(این میراث با ارزش مرحوم بروس لی) یکی از بحث برانگیزترین هنرها خصوصاً در چند ساله اخیر بوده است. امروزه افراد زیادی در سراسر دنیا به تدریس جیت کان دو مشغول هستند و سازمان هایی را هم تشکیل داده اند که از طریق آن در ظاهر به گسترش جیت کان دو و در اغلب به تجارت و مطرح کردن نام رئیس سازمان خود می پردازند. جای تأسف است که بروس لی فرصت پیدا نکرد تا هنر خود را به صورت سازمان یافته و کلاسیک به جهانیان عرضه کند و تنها توانست به تربیت یک نسل انگشت شمار در دهه 60 میلادی بپردازد. جیت کان دو در کشور ما حال و هوایی قدری متفاوت با سایر نقاط جهان دارد، عنوان سبک بروس لی خود کافی است تا تعداد بسیاری از علاقه مندان به وی و هنرهای رزمی را جذب کند تا به این انگیزه که آنچه در فیلم های وی دیده اند، فرا بگیرند خود را وقف جیت کان دو کنند. در مورد بروس لی مقالات بی شماری نوشته شده و ابعاد مختلف شخصیت وی مورد بررسی قرار گرفته، آنچه بیش از همه دارای ارزش است آن است که وی دارای ذهنی خلاق و خواهان آزادی بوده است، در زمانی که سبک های رزمی شرقی یک به یک، به جامعه آمریکا معرفی می شدند و هر کدام هم مدعی کامل ترین، قوی ترین و بهترین بوده اند، جوانی سر بر آورد و دوست داران هنرهای رزمی را به دوری از تعصب تشویق کرد، وی جمله ای ساده و پرمعنا را مطرح می سازد: «اگرسبکی کامل بود پس چرا این همه سبک به وجود آمده اند؟!» وی البته مورد غضب استادان بزرگ سبک های سنتی قرار می گیرد که از گستاخی این جوان که به نوعی موقعیت آنان را به خطر می انداخت، خشمگین شده بودند، اما وی همه رزمی کارانی را که کورکورانه از تعالیم فردی پیروی می کردند، مورد نکوهش قرار می داد و می گفت با ذهنی باز و بدون تعصب از هر سبکی بیاموزید و در واقع هر چه خوب و دارای کارآیی است جذب کنید. بروس از همین طرز فکر در پرورش مهارت های خود استفاده کرد، وی با بزرگان بسیاری به تمرین پرداخت و با آنها تبادل دانش نمود از آن جمله می توان جون ری استاد بزرگ تکواندو چاک نوریس و باب وال استادان کاراته و مایک استون وجولوئیس را نام برد. از بروس تنها راه مهارت در مبارزه ودرک کامل از آن را مبارزه با تمام توان و البته با استفاده از لوازم ایمنی می دانسته است که خود در واقع مفهوم مبارزه آزاد است. بروس لی جیت کان دو را خلق کرد ولی همیشه از اینکه نامی برای آن در نظر گرفت پشیمان بود، چون هم نام از قبل مشخص می کرد که چه چیزی را باید فرا گرفت و هم جیت کان دو یک تفکر وفلسفه است که همواره پویاست، هر روز می توان چیز جدیدی یاد گرفت و بر داشته ها افزود، آنچه بروس آموزش می داد ترکیبی بود از ضربات ساده و کاربردی از ضربات پای کاراته، ضربات مشت بوکس (وی بسیار تحت تأثیر محمد علی کلی بوده است) و حتی فنون گلاویزی که از استاد بزرگ «جن لبل» فرا گرفته بود. وی اعتقاد داشت که راه ساده ومستقیم بهترین راه است، در جلد اول کتاب وی از سری کتاب های «روش مبارزه ی بروس لی» که به «آموزش تکنیک های دفاع از خود» می پردازد شاهد هستیم که ضربات ساده و کاربردی هستند و دفع حمله با یک یا دو حرکت پایان می یابد. بروس لی جیت کان دو را خلق کرد چون نیاز به تغییر را درک کرده بود، چرا که ذهن خود را آماده پذیرش مطالب جدید ساخته بود، جیت کان دو فلسفه یافتن و استفاده از بهترین ها برای یک رزمی کار است.
«جرج دیلمن» استاد بزرگ هنرهای رزمی نظر جالبی در مورد جیت کان دو دارد: هنر بروس لی، هنر بروس لی بود و با بروس لی مرد. منظورم این است، که اگر او امروز راه بهتری می یافت، بعضی چیزها را عوض می کرد. اگر شما راه بهتری برای اجرای مشت و لگد داشتید، او آن را امتحان می کرد و اگر واقعاً بهتر بود آن را به کار می گرفت. این است مفهوم جیت کان دو واقعی. جیت کان دو روش ابداعی بروسلی برای مبارزه است. هدف بروسلی پیروزی در هر مسابقه ای بود. او وینگ چون را نزد استاد ییپ من آموخت و به یک استاد واقعی وینگ چون مبدل شد. اما بعدها به خوبی به ضعف ها و نواقص چیزی که آموخته بود واقف گردید. او معتقد بود که سبکش کاملاً تدافعی، با مبارزه هایی کاملاً غیرواقعی و قراردادی است و عنصری از تهاجم و حمله در آن وجود ندارد. ضرباتش در فواصل خیلی نزدیک باید اجرا شود و ضعف در تکنیک های پا و .... دارد. به همین علت او این سبک را به دلیل نداشتن کارایی لازم برای خود رد کرد. توجه بروس به ضربات پا آنطور که همسرش لیندا در کتاب ((بروسلی مردی که من شناختم)) می نویسد از طریق مبارزان سرشناس جرقه ای در او ایجاد شد. بروس نحوه ی اجرای ضربات پای خود را از داخل سبک های چینی استخراج کرد و از این رو نوع، نحوه و کارایی تکنیک های پای او متفاوت با تکنیک های پای کاراته بوده است. بروس برای پای بلند از سبک های چینی شمالی و برای مبارزه نزدیک از سبک های جنوبی و برای برخوردکامل از فنون سبک هایی مثل چینا، جوجیتسو و کشتی استفاده کرد. او با درک کردن نقاط قوت و ضعف 27 سبک سعی کرد بهترین راه مبارزه را ابداع کند.
توضیح در مورد نماد و آرم جیت کان دو: نویسه های چینی گرداگرد نماد تایجیتو می گوید: «از هیچ راه به عنوان راه استفاده نکن، هیچ محدودیتی را محدودیت ندان». پیکان ها نمادگر جنبش بی پایان کیهان است.

1 2