فیلترهای جستجو

شمشیربازی

از زماني كه انسان پا به اين سياره خاكي گذاشت، مبارزه ي انفرادي وجود داشته است. انسان اوليه بايد شكار مي كرد و براي حفظ مايملك خود مجبور به جنگ و مبارزه بود، و همان اسلحه اي كه براي شكار به كار مي برد در مبارزه هاي انفرادي خود نيز مورد استفاده قرار مي داد. توسعه و پيشرفت اسلحه ها از چماق اوليه گرفته تا شمشير با توجه به كشورها و فرهنگ هاي مختلف تنوع پيدا كرد. شمشيرها در آغاز بزرگ بوده و با دو دست مورد استفاده قرار می گرفتند و قبل از كشف آهن، از جنس مفرغ و برنز ساخته مي شدند. با كشف آهن، وزن شمشيرها بيشتر شد و انواع گوناگونی از شمشيرهاي كوتاه و بلند و پهن و كج ساخته شد. اما بعد از اصلاحاتي كه در فلز فولاد به وجود آمد به تدريج نازك تر و سبك تر شدند، و سرانجام به اسلحه هاي ظريف و قابل انعطافي تبديل شدند كه ما امروز مي بينيم و با يك دست به كار مي بريم. به کارگیری شمشیر در جنگ ها, در سراسر جهان باستان رواج داشته است و نمی توان سرزمین خاصی را آغازگر استفاده از شمشیر دانست. نقش برجسته ای در اهرام مصر باستان برجای مانده است که در زمان رامسس سوم مسابقه شمشیربازی را در 1190 سال پیش از میلاد تصویر می کند. در خصوص به کارگیری شمشیر به عنوان نوعی وسیله ورزشی شاید بتوان رم باستان را نیز پیشگام خواند. در اسناد و مدارک قدیمی ایران، چین و هند به رواج فراگیری هنر شمشیربازی در بین طبقه های مرفه و برهمن ها اشاره شده است.
شمشیربازی ورزشی است مفرح که سرعت، قدرت، استقامت، چابکی و انعطاف پذیری در آن نقش مهمی بازی می کند و با آنچه در فیلم ها دیده می شود اختلاف بسیاری دارد و به عنوان یک هنر رزمی به حساب می آید. در این رشته دو شمشیرباز با نوعی رقص پای چابک و بسیار چشم گیر بر روی یک پیست به طول 14 متر و عرض 1.5 متر به اجرای هنر فردی خود می پردازند. حرکات آنها آنقدر سریع می باشد که ضربه های وارده تنها به وسیله دستگاه الکتریک (آپاره) قابل ثبت می باشد.
برای کسانی که برای اولین بار به تماشای شمشیربازی می نشینند، دنبال کردن حرکات سریع و برق آسای دو بازیکن برای آنها بسیار دشوار است. برای این که بتوانید بازی شمشیربازی را بهتر درک کنید، سعی کنید تنها روی یک بازیکن تمرکز کنید. بازیکنی که مورد تهاجم (اتک) قرار می گیرد با حرکت دفاع (پاره) تیغه حریف را از خود دور می کند. سپس بازیکن دفاع کننده می تواند پاسخ (ریپوست) خود را اجرا کند. بدین ترتیب دو رقیب حرکات تهاجمی و تدافعی خود را با هم رد و بدل می کنند که به آن سلسله مراتب بازی اطلاق می شود. دررشته های فلوره و سابر، داور با اعمال قانون حق تقدم، حرکات را آنالیز می کند و نظر خود را اعلام می کند. اما دررشته اپه چنین قانونی وجود ندارد و هر بازیکنی که ضربه را زودتر بزند امتیاز می گیرد. در نتیجه در صورتی که در اپه هر دو بازیکن در آن واحد به حریف خود ضربه بزنند ضربه دوبل (کدوبل) حاصل می شود که در فلوره و سابر این نوع ضربه دوبل معنایی ندارد. بازیکنان سعی بر آن می کنند تا فاصله مناسبی با حریف داشته باشند یعنی این که دور از دسترس وی قرار گیرند. آنگاه یکی از دو بازیکن سعی بر شکستن این فاصله می کند تا شانس اجرای یک حرکت تهاجمی را بدست آورد. گاهی اوقات یکی از دو بازیکن حملات کاذبی را اجرا می کند تا عکس العمل های مختلف حریف را بررسی نموده که متعاقبا با حرکات واقعی آنها را فریب داده و ضربه خود را به حریف بزند. همان گونه که به سرعت بازی شمشیربازی عادت پیدا می کنید، تاکتیک ها و استراتژی بازی شمشیربازی برای شما نمایان خواهد شد و درک بهتری از زیبائی، ظرافت و فریبندگی این رشته جذاب ورزشی را بدست خواهید آورد.
ایمنی در این رشته در سطح بسیار بالائی رعایت می شود، بدین ترتیب که بازیکن علاوه بر جلیقه اصلی (وست) یک نیم تنه مخصوصی نیز در زیر آن به تن می کند که هر کدام از آنها دارای مقاومتی معادل 800 نیوتون می باشد. همچنین در رشته فلوره و سابر جلیقه الکتریکی خاصی نیز به تن می کند که حفاظت افزونی برای بازیکن ایجاد می کند. ماسک برای محافظت از سر و دستکش جهت حمایت از دست مسلح از ملزومات اجباری در مبارزه می باشد. ضربات محکم و شدید غیر قانونی بوده و اخطار دارد. هدف از بازی این است که بازیکن بتواند 5 ضربه مؤثر (در بازی های دوره ای مقدماتی) یا 15 ضربه مؤثر (در بازی های حذفی) به حریف وارد سازد، قبل از این که این تعداد ضربه رااز حریفش دریافت نماید. با اصابت هر ضربه یک امتیاز به بازیکن مورد نظر داده می شود. مدت زمان بازی های مقدماتی (5 ضربه ای) 3 دقیقه مفید بوده، در حالی که بازی های حذفی (15 ضربه ای) در 3 راند 3 دقیقه ای انجام می پذیرد که یک دقیقه استراحت بین هر راند ها به دو بازیکن داده می شود.
ورزش شمشيربازي در ابتداي قرن چهارم ميلادي در اروپا متولد شده است. كشور آلمان پيش قدم اين ورزش بوده است و در ابتداي قرن 15، شمشيربازي از آلمان به ايتاليا راه يافت و در قرن بعدي در اروپا متداول گرديد و مدارس شمشيربازي به آموزش علاقمندان اين ورزش پرداختند. البته انگيزه اصلي از كسب مهارت در شمشيربازي آن بود كه افراد خود را آماده ی دوئل (جنگ تن به تن) كنند. در اروپا شمشیرهای متنوعی به کار برده می شد. در حالي كه در بريتانيا شمشير برنده ترجيح داده مي شد، در ايتاليا شمشير نوك تيز مورد علاقه بود. از آنجایی كه ايتاليا يكي از مراكز فرهنگي بود اسلحه هاي آن كشور به سرعت در تمام قاره اروپا نفوذ پيدا كرد. شمشير بازان انگليسي به اين اسلحه ها اعتقاد نداشتند و عملكرد نوك آنها را تحقير مي كردند و هنگامي كه اولين اساتيد اين اسلحه ها در قرن 15 و 16 به انگليس آمدند، انگليسي ها در كاربرد اين اسلحه ها دشواري هاي زيادي داشتند. در اين دوره مبارزه براي گرفتن جايزه مرسوم بود. اساتيد اين رشته يا افسران ارتش درجات خود را با مبارزه اي كه روبروي همكاران خود براي گرفتن جايزه اي اجرا مي كردند، به دست مي آوردند. آنها ناگزير بودند كه اسلحه هاي مختلفي را نمايش دهند از چوب هاي باريك گرفته تا تيغه هاي برنده و بالاخره تيغه هاي نوك تيز. هنگامي كه اولين اساتيد ايتاليايي وارد انگليس شدند با اين مواجه شدند كه ابتدا بايد مزيت اسلحه هاي نوك تيز را در برابر اسلحه هاي برنده، ثابت كنند و از آنجایی که بعضي از اين اساتيد نتوانستند از عهده اين امر برآيند به كشور خود باز گشتند. در اواسط قرن شانزدهم اولین مدرسه شمشیربازی مدرن در اسپانیا تأسیس گردید . مدرسه شمشیربازی فرانسه در سال 1567 به دستور شارل نهم شروع به کار نمود و به نام آکادمی سلطنتی شمشیربازی نام گذاری گردید. همچنان كه مربيان شمشير بازي صنفي براي خود به وجود مي آورند، تعليم و آموزش تكنيكي تر مي شد، و اين تكنيك و تاكتيك ها در كنار وسائل و امكانات مدرن روز، بيش از پيش عالي و كامل تر مي شد. آنها زير بناي شمشير بازي مدرن را به وجود آورند. براي تمرين از شمشيري مانند شمشير فلوره استفاده مي كردند كه نوك آن جهت ايمني بوسيله دكمه اي پوشانده مي شد. اين دكمه به اندازه اي بزرگ بود كه به چشم صدمه نزند، جائي كه قبلاً خيلي آسيب پذير بود. با اين وجود اين اسلحه هنوز هم خطرناك بوده و ضربه اي كه به صورت يا گردن اصابت مي كرد جراحات قابل توجهي به وجود مي آورد، و لبه هاي تيغه كه بر اثر استفاده زياد تيز مي شد مي توانست دست ها، گردن و پا را ببرد. هدف مورد قبول قسمتي بود كه مي توانستند آنرا پوشش دهند (تنه). كه همان هدف فلوره امروزي مي باشد. خطر ديگر اين بود كه اگر دو بازيكن در حين تمرين با هم حمله مي كردند به علت عدم كنترل، امكان اصابت شمشيرها به هرجائي ممكن بود. بنابراين قانوني جهت رعايت « حق تقدم» تنظيم شد كه نهايتاً به حمله كننده داده شد. اين مطلب كه در ابتدا به صورت يك قرارداد اخلاقي بين ورزشكاران در آمده بود، اكنون به صورت قانون درآمده است.
در اواخر قرن 17 ميلادي كه بسياري از كشورها دوئل را ممنوع اعلام كردند، زمينه براي گسترش شمشيربازي به عنوان يك ورزش فراهم شد و باشگاه هاي زيادي تأسيس شدند تا به تربيت شمشيربازان بپردازند. در اواسط قرن نوزدهم ماسك دوباره مورد استفاده قرار گرفت (مداركي وجود دارد كه ماسك در مصر باستان به كار برده مي شد) و اندازه تكمه نوك شمشير كاهش پيدا كرد. سپس بازيكنان شروع به پوشيدن لباس هاي مخصوصي كردند، اما قوانين به همان صورت باقي ماند. گاه گاهي مبارزات دوئل نيز برگزار مي شد هر چند كه در چند كشور بر خلاف قانون بود. شمشيري كه در اين نوع مبارزه به كار مي رفت كمي بزرگتر بود (شمشير اپه). در اپه محل اصابت ضربه مهم نبود بنابراين هدف تمام بدن بود. شمشير بازاني كه اين رشته را به عنوان يك ورزش تمرين مي كردند تصميم گرفتند كه اين نوع شمشير و مبارزه را امتحان كنند. بدين ترتيب اپه به عنوان يك اسلحه ورزشي به ميدان آمد، نوك آن بوسيله تكمه اي پوشانده و هدف تمام بدن و هيچ گونه حق تقدمي در مبارزه وجود نداشت. شمشير برنده هنوز در جنگ به كار مي رفت. اين شمشير بر دو نوع بود، شمشير نيروي دريائي و شمشير سواره نظام، به تدريج اين شمشيرها نيز به يك نوع شمشير ديگر تبديل شدند كه سابر ناميده شد. قانون حق تقدم فلوره در اين رشته نيز رعايت مي شد، اما هدف مورد قبول از كمر به بالا بود. بدين ترتيب امروزه در شمشير بازي مدرن سه رشته وجود دارد: فلوره، اپه و سابر كه تغييرات فراواني با روزهاي آغازين استفاده از آنها، کرده است.
در سال های آخر قرن نوزدهم ورزش شمشیربازی به قدری در اروپا متداول بود که حتی قبل از تصویب مقررات مربوط به آن، جزو مسابقات رسمی اولین دوره بازی های المپیک (آتن 1896) قرار گرفت. عصر جدید شمشیربازی در اولین مسابقات المپیک (آتن) که در سال 1896 برگزار گردید 13 شمشیرباز از 4 کشور در این رویداد ورزشی بزرگ شرکت کردند. از این پس شمشیربازی به طور گسترده ای در بازی های المپیک رواج یافت و مقررات امروزی این رشته از آن زمان نهادینه گردید. در المپیک لندن مسابقات رشته فلوره و سابر برگزار شد. فدراسيون جهاني شمشيربازي FIE در 29 نوامبر 1913 در پاریس تأسیس شد. در کنگره جهانی کمیته های ملی المپیک که در سال 1914 در پاریس برگزار گردید مقررات فدراسیون بین المللی شمشیربازی مورد تصویب قرار گرفت و در سال 1919 به عنوان «قوانین مسابقات شمشیربازی» شناخته شد و پس از چندین مرحله جرح و تعدیلی که در چندین کنگره FIE رخ داد بالاخره در کنگره سال 1954 نام «قوانین تکنیکی» بر آن گذاشته شد. رشته های مختلف شمشیربازی: فلوره، اپه و سابر سه نوع اسلحه ای هستند که در این رشته ورزشی به کار می رود. و هر ورزشکار معمولاً تنها در یکی از این سه رشته مشغول به کار می شود و سعی بر بالا بردن مهارت های تکنیکی و تاکتیکی خود در رشته انتخابی می کند. ضربه در فلوره و اپه با نوک شمشیر زده می شود، در حالی که در سابر ضربات علاوه بر نوک با لبه تیغه نیز نواخته می شود. هدف قابل قبول برای زدن ضربه در هر سه رشته با هم متفاوت بوده و بازی در کلیه اسلحه ها با دستگاه الکتریک انجام می پذیرد.

فلوره
این نوع شمشیر دارای تیغه انعطاف پذیر بوده و طول آن باید حداکثر 110 سانتی متر، و وزن آن نباید از از 500 گرم کمتر باشد. هدف قابل قبول در فلوره بالاتنه بازیکن از محدوده شانه ها تا انتهای لگن، هم سینه و هم پشت، می باشد. این محدوده شامل سر، دست ها، و پاها نمی شود. جلیقه الکتریکی این رشته تعیین کننده هدف مورد نظر می باشد. ضربه های وارده به این جلیقه توسط دستگاه آپاره نشان داده می شود. نوک شمشیر از یک دستگاه فنردار بنام پوینت تشکیل شده است که به سیم داخل تیغه شمشیر متصل می شود. سیم بدن بازیکن که زیر وست پوشیده می شود از طریق آستین شمشیر را به قرقره نصب شده در انتهای پیست مرتبط می سازد. این قرقره نیز به نوبه خود به دستگاه الکتریک (آپاره) متصل می شود. چهار چراغ بر روی دستگاه قضاوت وجود دارد، 2 چراغ یکی به رنگ سبز و دیگری به رنگ قرمز می باشد که نشان دهنده ضربات وارده به هدف قانونی می باشد و 2 چراغ دیگر به رنگ سفید که نشان دهنده اصابت ضربه به هدف غیرقابل قبول (سر، دست و پاها) می باشد. یک چراغ رنگی و یک چراغ سفید در جهت هر بازیکن قرار دارد. ضرباتی که با فشار حداقل 500 گرم به هدف حریف اصابت کند باعث روشن شدن چراغ بازیکن زننده ضربه می شود.
اولین مقررات این رشته در سال 1914 در کنگره فدراسیون جهانی توسط کمیته فلوره به ریاست ژنرال اتوره ایتالیایی به تصویب رسید. آنها همان مقرراتی بودند که توسط ریاست کمیته تکنیکی فلوره فدراسیون شمشیربازی فرانسه آقای کامیل پریوست، که ریاست آکادمی شمشیربازی وقت نیز بود، تنظیم شده بود. قوانین مربوط به استفاده از دستگاه الکتریک در سال 1957 وضع گردید و تاکنون توسط چندین کنگره مورد جرح و تعدیل قرار گرفته است.
اپه
این شمشیر بر گرفته از شمشیر دوئل باستانی می باشد. طول آن هم اندازه شمشیر فلوره بوده ولی کمی از آن سنگین تر می باشد. وزن آن نباید از 770 گرم کمتر باشد. گارد محافظ آن از شمشیر فلوره بزرگتر و تیغه آن از فلوره کمی سفت تر می باشد. ضربات در این رشته فقط با نوک شمشیر زده می شود و هدف قابل قبول تمام بدن می باشد. نوک شمشیر درست مانند فلوره دارای یک دستگاه فنردار بنام پوینت بوده که به همان ترتیب به دستگاه قضاوت الکتریک متصل می شود. ضرباتی که با فشار حداقل 750 گرم به هدف حریف اصابت کند باعث روشن شدن چراغ رنگی بازیکن زننده ضربه می شود (در رشته اپه چراغ سفید روشن نمی شود). در این رشته بازیکن مانند دو رشته دیگر دارای جلیقه الکتریکی نمی باشد.
اولین مقررات این رشته در سال 1914 به تصویب رسید که بر اساس مقررات قبلی اپه موجود در آن زمان که قبل از تأسیس فدراسیون جهانی در سال 1892 در فرانسه و سایر کشورها گردآوری شده بود، تنظیم گردید. مقررات اپه الکتریک در سال 1936 تنظیم و تاکنون توسط چندین کنگره به روز شده است. در کنگره 1984 اپه بانوان پیشنهاد گردید و در کنگره 1987 تصویب شد که از سال 1989 به بعد در مسابقات قهرمانی جهان برگزار گردد.
سابر
شمشیر سابر نمونه مدرن و تکامل یافته شمشیر سواره نظام قدیم می باشد. طول آن حداکثر 105 سانتی متر، وزن آن حداقل 500 گرم و اختلاف آن با دو رشته دیگر در این است که ضربه علاوه بر نوک با لبه تیغه (ضربات اصلی) نیز زده می شود. هدف قابل قبول از محل تا شدن کمر به بالا، از جمله سر، می باشد. در این رشته مانند فلوره از جلیقه الکتریکی استفاده می شود که هدف قابل قبول را کاملاً می پوشاند. ماسک در این اسلحه با فلوره و اپه متفاوت است و دارای پوشش الکتریکی می باشد (جزو هدف قابل قبول می باشد) که به مدار الکتریکی وصل می شود. شیشه جلویی این نوع ماسک از جنس ضد گلوله ساخته می شود. در این رشته ضربات وارده به حریف بوسیله چراغ رنگی متعلق به هر بازیکن ثبت می شود و ضربات به خارج ار هدف به هیچ وجه سبب روشن شدن چراغ نمی شود.
قوانین این رشته بر اساس مقررات مسابقات شمشیربازی المپیک های 1908 لندن و 1912 استکهلم، که برگرفته از قوانین شمشیربازی مجارستان بود، تنظیم گردید. این مقررات در سال 1914 در کمیته سابر FIE به ریاست دکتر بلا ناگی ریاست وقت فدراسیون شمشیربازی مجارستان به تصویب رسید. این رشته در سال 1988 الکتریک شد و مقررات جدید آن وضع گردید.
ورزش شمشيربازي در ایران براي نخستين بار توسط ميرمهدي ورزنده معرفي و در دارالمعلمين ورزش تدريس شد. سپس در مدرسه نظام آن زمان آموزش و به تدریج گسترش یافت. در سال 1328 سه نفر از جوانان ايراني كه براي تحصيل به اروپا رفته بودند با ورزش شمشيربازي آشنا شدند و پس از بازگشت به ايران، كوشش فراواني در گسترش هر چه بيشتر اين ورزش به عمل آوردند. آقایان مهندس ابتهاج، مهندس نیر نوری و دکتر بصیر پایه گزاران اولیه شمشیربازی در ایران هستند. در همین سال فدراسيون شمشيربازي ايران را تاسيس و مهندس ابتهاج به عنوان اولین رئیس فدراسیون شمشیربازی معرفی گردید. در سال 1345 مسابقات جهانی جوانان برای اولین بار در ايران و در تالار ورزشي تازه تأسيس هفت تير - واقع در ضلع شمالي پارك شهر تهران - برگزار شد. این مسابقات جهش قابل توجهی در شمشیربازی ایران به وجود آورد. در سال 1347 سالن ويژه اي براي ورزش شمشيربازي در قسمت شمالي ورزشگاه امجديه بنا گرديد و به اين ترتيب شمشيربازي در ايران شكل فعال تری به خود گرفت. در نتيجه گسترش و توجه بيشتر به شمشيربازي که با استخدام دو مربی بنام اتحاد جماهیر شوروی آن زمان که با وارد نمودن انبوهی از وسایل و تجهیزات مدرن شمشیربازی همراه بود، تيم ملي مردان و زنان ايران در بازيهاي آسيايي تهران 1974 به مقام قهرماني رسید. ایران توانست 16 مدال طلا، 3 مدال نقره و 7 مدال برنز در انفرادی و تیمی به دست آورد و با شایستگی قهرمان آسیا شود. از افتخارات این دوره احراز پست ریاست کنفدراسیون شمشیربازی آسیا توسط ایران بود که تا چند سال بعد از پیروزی انقلاب اسلامی نیز ادامه داشت . پس از پیروزی انقلاب اسلامی فدراسیون شمشیربازی به صورت شورایی و به ریاست مرتضی خان محمدی اداره می شد تا این که در اواخر سال 1359 با تصميم سازمان تربيت بدني ايران فعاليت شمشيربازی متوقف شد و اين وقفه 10 سال به طول انجاميد. سپس از سال 1368 شمشیربازی دوباره فعالیت های خود را از سر گرفت.
1 2 3